मनकामना माता

मनकामना मन्दिर गोरखा जिल्लाको शहीद लखन गाउँपालिकामा, त्रिशूली र मर्स्याङ्दी नदी मिसिने ठाउँमाथिको डाँडामा छ। यो समुद्री सतहबाट करिब १,३०० मिटर उचाइमा पर्छ।

'मन' र 'कामना' मिलेर बनेको यो नामले नै माताको महिमा बताउँछ: साँचो मनले माग्ने भक्तको इच्छा माताले पूरा गर्छिन् भन्ने गहिरो विश्वास छ।

मन्दिर परिसरबाट मनास्लु, लमजुङ हिमाल र अन्नपूर्णका हिमशृङ्खला देखिन्छन्।

Manakamana Temple stands on a hilltop in Shahid Lakhan Rural Municipality, Gorkha, above the meeting point of the Trishuli and Marsyangdi rivers, about 1,300 m above sea level.

The name joins 'man' (heart) and 'kamana' (wish). Devotees deeply believe that the goddess fulfils the wish of anyone who prays with a true heart.

From the temple you can see the Himalayan peaks of Manaslu, Lamjung Himal and the Annapurna range.

लोककथाअनुसार सत्रौँ शताब्दीमा गोरखाका राजा राम शाहकी रानीमा देवी शक्ति थियो। यो रहस्य उनका भक्त लखन थापा मगरलाई मात्र थाहा थियो।

एक दिन राजाले रानीलाई देवीको रूपमा र लखन थापालाई सिंहको रूपमा देखे। यो कुरा रानीलाई बताएपछि राजाको मृत्यु भयो, र रानी राजासँगै सती गइन्। जानुअघि उनले लखन थापालाई आफू फेरि प्रकट हुने वचन दिइन्।

केही महिनापछि खेत जोत्दा एक किसानले ढुङ्गा फोरे, र त्यसबाट रगत र दूधको धारा बग्यो। लखन थापाले पूजा गरेपछि धारा रोकियो, र त्यही ठाउँमा माताको मन्दिर बन्यो।

According to legend, in the 17th century the queen of King Ram Shah of Gorkha held divine power, a secret known only to her devotee Lakhan Thapa Magar.

One day the king saw the queen as the goddess and Lakhan Thapa as a lion. After he told her, the king died, and the queen followed him onto the funeral pyre. Before she went, she promised Lakhan Thapa that she would appear again.

Some months later a farmer ploughing his field split a stone, and a stream of blood and milk flowed from it. It stopped when Lakhan Thapa performed worship, and the temple of the goddess was built on that very spot.

संस्कृतिविद् राजेन्द्र आचार्यका अनुसार गोरखाका राजा राम शाहकी रानी लीलावती खाँचीका राजा ध्वजन शाहकी छोरी थिइन्।

विश्वास गरिन्छ, देहत्यागपछि उनी पतिको घर गोरखामा मनकामना माता र माइती खाँचीमा सुपादेउराली माताको रूपमा प्रकट भइन्। त्यसैले दुवै मन्दिरमा भक्तहरूले माताको एउटै शक्ति, इच्छा पूरा गर्ने जगदम्बा मानेर पूजा गर्छन्।

According to cultural historian Rajendra Acharya, Queen Lilawati, wife of King Ram Shah of Gorkha, was the daughter of King Dhwajan Shah of Khanchi.

Devotees believe that after leaving her body she appeared as Manakamana Devi in Gorkha, her husband's home, and as Supadeurali Devi in Khanchi, her parents' home. So at both temples devotees worship the same power: Jagadamba, the mother who fulfils wishes.

मनकामना मन्दिर नेपाली प्यागोडा शैलीमा बनेको छ। यहाँका पुजारी लखन थापा मगरकै वंशका हुन्छन्, र यो परम्परा आजसम्म चलिरहेको छ।

वि.सं. २०७२ को भूकम्पले मन्दिरमा क्षति पुर्‍यायो। त्यसपछि पुरातत्त्व विभागको नेतृत्वमा पुनर्निर्माण गरियो, र छाना, ढोका र गजुरमा सुनको जलप जडान गरी सन् २०१८ मा काम सकियो।

Manakamana Temple is built in the traditional Nepali pagoda style. Its priests come from the family line of Lakhan Thapa Magar, a tradition that continues to this day.

The 2015 earthquake damaged the temple. It was rebuilt under the Department of Archaeology, with gold plating on the roof, doors and pinnacle, and the work was completed in 2018.

मनकामना काठमाडौँबाट करिब १०६ किलोमिटर र पोखराबाट करिब ९४ किलोमिटर टाढा छ।

पृथ्वी राजमार्गको कुरिन्टारबाट मनकामना केबलकार चढेर करिब १० मिनेटमा मन्दिर पुगिन्छ। सन् १९९८ देखि चलेको यो केबलकार करिब २.८ किलोमिटर लामो छ।

पैदल जान चाहनेले आँबुखैरेनीतिरबाट करिब तीन घण्टा उकालो हिँडेर पनि पुग्न सकिन्छ।

Manakamana is about 106 km from Kathmandu and about 94 km from Pokhara.

From Kurintar on the Prithvi Highway, the Manakamana cable car reaches the temple in about 10 minutes. Running since 1998, it is about 2.8 km long.

Those who prefer to walk can climb from the Anbu Khaireni side in about three hours.

दसैँ र नवरात्रि, विशेषगरी दुर्गा अष्टमीमा यहाँ भक्तहरूको भीड लाग्छ। देश र विदेशबाट भक्तहरू माताको दर्शन गर्न आउँछन्।

धेरै भक्त भाकल गरेर जान्छन्, र इच्छा पूरा भएपछि माताको चरणमा भेटी चढाउन फेरि फर्किन्छन्। मन्दिर परिसरमा परेवालाई दाना खुवाउने परम्परा पनि सयौँ वर्ष पुरानो छ।

During Dashain and Navaratri, especially on Durga Ashtami, the temple is crowded with devotees from across Nepal and abroad.

Many devotees make a vow here and return to make an offering once their wish comes true. Feeding the pigeons in the temple courtyard is also a tradition that goes back hundreds of years.